อาหารสายยาง และสูตรของอาหารปั่นผสม

อาหารสายยาง และสูตรของอาหารปั่นผสม การให้อาหารทางสายให้อาหารเป็นการใส่สายยาง/ท่อยางผ่านทางรูจมูกจนถึงกระเพาะอาหารผ่านเข้าไปในกระเพาะอาหาร เป็นอาหารปั่นผสม (Blenderized diet) ที่มีคุณค่าทางอาหารครบถ้วนตามหลักโภชนาการที่รวมไปถึงปริมาณของอาหารที่พอเหมาะในแต่ละมื้ออาหารโดยผู้ป่วยไม่ต้องเคี้ยวหรือกลืนอาหารนั้นๆ ทั้งนี้ระบบการย่อยและการดูดซึมอาหารของกระเพาะอาหารผู้ป่วยจะต้องยังคงทำงานปกติเหมือนในการกิน/การเคี้ยวอาหารจึงจะสามารถให้อาหารผู้ป่วยทางสายให้อาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สูตรอาหารปั่นผสมที่นิยมใช้ในการให้อาหารทางสายให้อาหารแบ่งเป็น 3 ประเภทได้แก่

1. สูตรน้ำนมผสม (Milk based formular): เป็นอาหารที่มีนมเป็นส่วนประกอบสำคัญและ อาจมีอาหารชนิดอื่นมาเพิ่มเพื่อให้ได้พลังงานและสารอาหารที่เพียงพอเช่น น้ำตาล น้ำมันพืช น้ำผลไม้ เป็นต้น สัดส่วนที่ใช้ในการทำอาหารชนิดนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการอาหารของผู้ป่วยแต่ละวัน ส่วนใหญ่แพทย์หรือพยาบาลหรือนักกำหนดอาหาร/โภชนากรจะเป็นผู้กำหนดให้

ตัวอย่างอาหารสูตรน้ำนม: ส่วนประกอบ นมสด 30 กรัม นมผงลดไขมัน 40 กรัม ไข่ไก่ 200 กรัม น้ำตาลทราย 100 กรัม น้ำมันพืช 5 กรัม เติมน้ำต้มสุกจนครบ 1,000 มิลลิลิตร

2. อาหารปั่นผสม (Blenderized formula): อาหารที่ใช้นี้เป็นอาหารที่เตรียมมาจากอาหาร มีประโยชน์ 5 หมู่ตามหลักโภชนาการแล้วนำมาทำให้สุกและปั่นผสมเข้ากัน ปริมาณอาหารมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับความต้องการพลังงานและสารอาหารของผู้ป่วยแต่ละราย แพทย์หรือพยาบาลหรือนักกำหนดอาหารจะเป็นผู้กำหนดปริมาณที่ผู้ป่วยต้องการต่อวัน

ตัวอย่างสูตรอาหารปั่นผสม (สูตรรามาธิบดี): ตับหมูหรือตับไก่ 100 กรัม ฟักทองหรือผักชนิด อื่น 100 กรัม กล้วยสุกหรือมะละกอสุก 100 กรัม ไข่ไก่ 200 กรัม น้ำตาล 100 กรัม และเติมน้ำต้มสุกให้ได้ 1,000 มิลลิลิตร

ตัวอย่างอาหารปั่นผสมสูตรมังสวิรัติ: ในผู้ป่วยบางรายที่ไม่สามารถได้รับอาหารประเภทเนื้อสัตว์ ได้ จำเป็นต้องได้รับอาหารมังสวิรัติที่ได้รับคุณค่าทางอาหารไม่แตกต่างกันกับเนื้อสัตว์มาทดแทน ผู้เขียนจึงขอนำเสนออาหารปั่นสูตรมังสวิรัติเป็นทางเลือกเพื่อนำไปใช้ดังนี้เช่น โปรตีนเกษตร 60 กรัม นมถั่วเหลือง 200 กรัม ข้าวกล้อง 20 กรัม นำตาลทราย 60 กรัม ฟักทอง น้ำมันถัวเหลือง 30 กรัม และเติมน้ำสุกเป็น 1,000 มิลลิลิตร

วัตถุดิบที่ใช้ในการเตรียมอาหารปั่นผสม สามารถดัดแปลงได้ตามความความเหมาะสมของสภาพแวดล้อมและราคา อย่างไรก็ตามควรคำนึงถึงความสะอาดและคุณค่าของอาหารทางโภชนาการเป็นสำคัญ

3. อาหารปั่นผสมสำเร็จรูป: นอกเหนือจากอาหารปั่นผสมที่ญาติหรือผู้ดูแลสามารถเตรียมได้เองแล้ว ยังมีอาหารปั่นผสมสำเร็จรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารทางการแพทย์มีให้เลือกมากมายหลายสูตร ได้คุณค่าของอาหารตามความต้องการของร่างกายและความสะดวกในการเลือกใช้ อาหารสำเร็จรูปนี้มีทั้งชนิดเป็นผงและชนิดน้ำเช่น Isocal Pan-enteral Prosobee, Sustagen เป็นต้น แต่อาหารปั่นผสมสำเร็จรูปอาจมีราคาสูงกว่าอาหารปั่นผสมที่เตรียมใช้เอง ดังนั้นการเลือกอาหารปั่นผสมจึงต้องพิจารณาจากปัจจัยหลายด้านของผู้ใช้เป็นสำคัญ